Historia AKG Gliwice

Poniższy tekst autorstwa Pawła Gibińskiego jest jego własnym "speleologicznym" życiorysem. Wymienia on jednakże przy tej okazji praktycznie wszystkie przedsięwzięcia naszego Klubu lub jego członków, związane z działalnością w jaskiniach lub w górach. Uzupełniono go jedynie dodając pod datą 1973 jaskinię  Vecsembükki-zsomboly na Węgrzech.
Jerzy Dworak

 Paweł Gibiński 

AKG - skąd mi się to wzięło i co z tego wynikło.

Paweł GibińskiNa odwieczne pytanie co było najpierw - jajo czy kura - zdecydowanie odpowiadam że kura. Choć cosik mi się zdawa, że tych kur była gromadka, a co się z tego jaja wykluło jest dziełem zbiegu szeregu zdarzeń oraz wynikiem naszych pasji, marzeń i działań.
Jak pisał poeta (jakby o mnie) Kazimierz Przerwa-Tetmajer:
 

Ku mej kołysce leciał od Tatr
o skrzydła orle otarty wiatr,
o limby, co patrzą się w urwisko,
leciał i szumiał nad mą kołyską. 
 I do mej duszy na zawsze wlał
tęsknot do orlej swobody szał
i tę zadumę limb, co się ciszą
objęte wielką, w pustce kołyszą.

 
Gdy około 1950 roku dziadek zabrał mnie do Smoczej Jamy na Wawelu dowiedziałem się, że góry mogą być w środku puste.
Na początku dziesiątej klasy lekcję języka polskiego nasz polonista zaczął od klasówki na temat „wspomnienie z wakacji”. Wtedy po raz pierwszy w historii mej edukacji dostałem piątkę z wypracowania opisującego wycieczkę do jaskini Łokietka i Wierzchowskiej, które zwiedzałem wraz z bratem pod opieką mamy jeszcze w 1956 roku. Wtedy to dowiedziałem się, że jaskiń w Polsce jest wiele, szczególnie w Tatrach, a Kaziu Kowalski, brat mojej chrzestnej opisał je w trzytomowej monografii Jaskinie Polski /1951/. Po lekcji mój kolega Jacek szepnął mi do ucha że w bytomskim PTTK-u Speleoklub organizuje kurs dla wszystkich chętnych i zaproponował abyśmy się tam razem zapisali.
I tak się stało. Kurs teoretyczny i praktyczny prowadzony był przez lwowskich fachowców w bramie Bolechowickiej i jaskiniach koło Olsztyna, a indywidualnie szlifowaliśmy intensywnie technikę wspinania w skałkach krakowskich zwiedzając też tamtejsze jaskinie oraz na Hali Gąsienicowej. Wtedy ostatecznie zrezygnowałem z kariery zawodniczej jako pływak i tenisista w bytomskiej Polonii.
Ukończywszy ten kurs tuż przed maturą w 1961 roku już w czerwcu wzięliśmy udział w wyprawie Śląskiej Komisji Speleologii PTTK do jaskini Wysokiej, a w lipcu pod okiem bytomskiej „taternickiej gwiazdy” Roberta Niklasa zaliczyliśmy tatrzański kurs wspinaczkowy.
Będąc już na studiach w Gliwicach przedstawiłem swoje górskie kwalifikacje w Klubie Wysokogórskim, a Lis i Dziędziel uznali je za wystarczające na członka uczestnika. A było to w lokalu PTTK na rynku, gdzie jak się okazało rezydował też gliwicki Speleoklub, więc i z nim nawiązałem czynny kontakt. Tam poznałem Tadka Rojka i Christiana Tina Parmę, którzy bardziej w Akademickim Klubie Turystycznym ZSP upatrywali szanse na intensyfikację działań jaskiniowych. Jedną z pierwszych imprez „specjalistycznych” było uczestnictwo grupy inicjatywnej w majowym zlocie grotołazów w Olsztynie. W rezultacie działań tej grupy w jesieni 1964 roku powołaliśmy, obok działających już innych sekcji turystyki kwalifikowanej, Sekcję Grotołazów wraz z takimi pasjonatami jak Heniek Natkaniec, Stasiu Uliasz, Czesiek Wrona, Krzyś Nić Tomaszewski, Olek Kapura oraz z grupą entuzjastek i entuzjastów z AKT w znacznej mierze głosami chemików werbowanych przez mojego brata Tadeusza.
Pierwszą „próbą ogniową” Sekcji była wyprawa do jaskini Czarnej pod przewodnictwem Joachima Wajchy Wachowicza na przełomie roku 1964/65.
Początkowa działalność sekcji pod przewodnictwem Tadzia i Tina skupiała się na sprawach organizacyjnych, ustanowieniu regulaminów i określenia sposobu zaistnienia w środowisku zdominowanym przez ośrodki warszawskie, krakowskie, wrocławskie i zakopiańskie zrzeszone głównie w Speleoklubach PTTK oraz Sekcjach Taternictwa Jaskiniowego Klubu Wysokogórskiego. I od razu pojawiła się teza „sportowego eksplorowania jaskiń” w odróżnieniu od powszechnie stosowanej metody oblężniczej. Oczywiście do tego trzeba było dopiero „dorosnąć”. Skutkiem takiego nastawienia było niestety zaniedbanie działań kartograficznych, nie dających się pogodzić z szybkością przejść sportowych.
Jednak sprawą podstawową był nabór nowych członków i ich szkolenie, którego zorganizowanie przypadło mi w udziale i ruszyło intensywnie od początku roku zarówno teoretyczne jak i praktycznie /kwiecień, maj/ w Jurze częstochowskiej.
Ciekawym doświadczeniem była też w maju penetracja podziemi tarnogórskich (starych chodników kopalni srebra) na zlecenie Towarzystwa Miłośników tej ziemi.
Pomocna dłoń wyciągnął do nas Edward Tata Winiarski ze Speleoklubu Tatrzańskiego umożliwiając nam, dzięki swoim słowackim znajomościom (? Dropa), zwiedzanie jaskiń doliny Demianowskiej oraz prowadząc „wyprawę” szkoleniową do doliny Kościeliskiej i wąwozu Kraków. Jeszcze przed tą wycieczką udostępnił nam swój warsztat do produkcji drabinek (małpy nie były jeszcze w Polsce używane) wykorzystanych zaraz potem do szkolenia w jaskini Czarnej.
Intensywna treningi wspinaczkowe w skałkach zawierciańskich spowodowały okrzepnięcie Sekcji i doprowadziły, także dzięki akcjom propagandowym (wystawy środowiskowe) do rozwoju zainteresowania braci studenckiej naszą działalnością.
Trzeba było zorganizować kursy podstawowe dla drugiego zaciągu kandydatów i dla zaawansowanych już członków. Wtedy skrystalizowała się myśl o podjęciu działań organizacyjnych dla podniesienia rangi Sekcji AKT przez utworzenia Klubu Grotołazów AKG jako samodzielnej jednostki w strukturach Komisji Turystyki ZSP oraz pozyskania lokalu klubowego. Szczęśliwy koniec tych działań nastąpił na walnym zebraniu członków już w pierwszą rocznicę powołania Sekcji Grotołazów z jednoczesnym powołaniem własnej Sekcji Wspinaczkowej AKG której członkowie udzielali się także w Klubie Wysokogórskim.
Oczywiście osiągnięcie tej samodzielności objawiło się biurokratycznie powołaniem nowego zarządu, ustanowieniem regulaminów (na wzór Klubu Wysokogórskiego), pieczęci, firmówki, legitymacji klubowych no i oczywiście znaczka klubowego, na wykonanie którego przeznaczono srebrną cukiernicę bodajże Krzyśka. A autorką angielskiej nazwy klubu była moja siostra Marta.
Powstanie klubu turystyki kwalifikowanej w takiej niszowej dziedzinie, liczącego bez mała czterdziestu członków w tak krótkim czasie, jawi się jako zjawisko socjologiczne niemal graniczące z cudem. I dlatego upamiętnienie tego wydarzenia wydaje się być naszym obowiązkiem.
Tym bardziej, że mamy czym się pochwalić patrząc na osiągnięcia następnego dziesięciolecia. Nie gwarantując kompletności wykazu i ograniczając się tylko do wyliczenia poznanych jaskiń tatrzańskich i zagranicznych oraz wypraw wspinaczkowych ukazuje mi się taki obraz naszych dokonań: 
1964     lipiec- obóz w Morskim Oku, grudzień- obóz w Kirach:Czarna
1965     styczeń-Czarna, kwiecień- Słowacja: Swobody, Miru, Okno, Lodowa, lipiec-obóz w Morskim Oku i w Dolinie Kieżmarskiej, sierpień- obóz w dol. Lejowej: Zbójnickie Okna Niżne, Zamczyska, Przeziorowa, Za Smrekiem, Poszukiwaczy Skarbów, Czarna, listopad- Miętusia Wyżna, Magurska, grudzień- obóz w Witowie: Miętusia
1966     styczeń- Bystra, Dudnica i Zimna (z AKP Kalmar), luty- Bystra, Śnieżna, kwiecień- Słowacja: obóz w Dolinie Kieżmarskiej, J. Bielańskie, lipiec- obóz na hali Ornak: Zimna, sierpień- obóz w Morskim Oku, Bułgaria: Riła i Stara Płanina: Gradesznicka, Swinskata, październik- obóz w Małej Łące: Nad Kotlinami,
1967     maj- Czarna, Zimna, Goryczkowa, czerwiec- Hala Gąsienicowa, lipiec- obóz w Morskim Oku, Ptasia, wrzesień- Słowenia: Alpy Julijskie, październik- Hala Gąsienicowa, listopad- Śnieżna,
1968     kwiecień-Przysłop Miętusi: nad Kotlinami, październik- Hala Gąsienicowa,
1969     maj- Słowacja: Barazdalas, sierpień:- Kaukaz Zachodni, Chochołowska Szczelina, październik- Ptasia, grudzień- Ptasia, Miętusia,
1970     maj- Śnieżna, lipiec- Zimna, lipiec- Kaukaz Zachodni i Centralny, październik-Czarna,
1971     lipiec- Czarna, Morskie Oko, sierpień- Kaukaz Centralny, grudzień- Miętusia Wyżna,
1972     styczeń- Bańdzioch, kwiecień- Czarna, kwiecień- Słowacja: Barazdalas, sierpień- Bańdzioch, Litworowa, Wysoka, Czarna, listopad- Wielka Litworowa, Ptasia, grudzień- Śnieżna,
1973     styczeń - Morskie Oko, luty- Miętusia, lipiec- Włochy: Spluga della Preta, Mt. Blanc, Morskie Oko, sierpień- Czarna, Wysoka, Miętusia, listopad - Węgry: Vecsembükki-zsomboly ,
1974     styczeń- Bańdzioch, lipiec- Francja: Alpy Delfinatu
1975     luty-Słowacja: Chata Teryho, sierpień- Miętusia, Słowacja: Doliny Niewcyrki i Mięguszowiecka
 
Rozwój speleologii i alpinizmu w Polsce spowodował pojawienie się tendencji unifikacyjnych, co doprowadziło do powstania w 1974 roku Polskiego Związku Alpinizmu jednoczącego i organizującego działalność wspinaczkową i jaskiniową oraz szkoleniową prowadzoną przez różne autonomiczne kluby. Pod koniec 1978 roku wprowadzono jednolite stopnie szkoleniowe i ogólnopolską weryfikację kwalifikacji „taterników jaskiniowych”.
Jednocześnie naturalne rozproszenie „weteranów” i fascynacja górami wysokimi spowodowało zanik działalności jaskiniowej i przekształcenie się AKG w Akademicki Klub Alpinistyczny.