1966 - odkrycia w Wielkiej Śnieżnej

Artykuł poniższy autorstwa Stanisława Hławiczki uzupełnił Paweł Gibiński (tekst kursywą). Dalej znajdziemy wybór stron internetowych dotyczących wkładu naszego AKG w historię eksploracji tej jaskini:
http://speleo.pwr.wroc.pl/files/artykuly/historia_eksploracji-j_wielka_sniezna.pdf
oraz notatkę prasową. Wymienione w poniższym tekscie zdjęcia są, ze względów technicznych, umieszczone w zakładce Wspomnienia.

W remanentach obejmujących wydarzenia w jakich uczestniczyli członkowie AKG Gliwice nie może zabraknąć działalności sportowej, dotyczącej eksploracji Jaskini Wielkiej Śnieżnej – najdłuższej i najgłębszej jaskini w Polsce.
Obecnie Jaskinia Wielka Śnieżna to połączony system 5 jaskiń, którymi są: Jaskinie Śnieżna, Wielka Litworowa, Nad Kotlinami, Jasny Awen i Jaskinia Wilcza (zdj.0a). Czasy AKG Gliwice, a zwłaszcza druga połowa lat 60., to eksploracja Jaskini Śnieżnej, odkrytej w 1959 roku, będącej przez lata samodzielną, najgłębszą jaskinią w Polsce. Pamiętam jak około lipca 1966, nasz klubowy kolega Christian Parma, czyli Tino, większość czasu spędzający w Zakopanem, brał udział w odkryciu i eksploracji nowej jaskini do -90m. Wejściem do niej był otwór, położony około 170 metrów nad wejściem do Jaskini Śnieżnej, w górnej partii Kotlin, dlatego nową jaskinię nazwano Jaskinią Nad Kotlinami. W pażdzierniku 1966 roku (po powrocie z Bułgarii) mieliśmy bazę w dolinie Małej Łąki, a jedynym celem było szukanie połączenia Kotlin ze Śnieżną. Nie pamiętam kto jeszcze był ze mną i Christianem. Rano przestawialiśmy bacy zagrody dla owiec za świeżą żentycę, a wieczorem po powrocie z dziury dostawaliśmy kwaśną. Był to przez parę dni podstawowy składnik naszej diety.
Odkrycie tej jaskini nadało nowy impuls w eksploracji Jaskini Śnieżnej. Nie trudno było sobie wyobrazić, że zaistniała szansa na odkrycie połączenia pomiędzy Jaskinią Śnieżną i Jaskinią Nad Kotlinami, co pozwoliłoby znacząco wydłużyć głębokość nowego wspólnego systemu obu jaskiń. Aktywność członków AKG Gliwice skupiała się jednak zwłaszcza, choć nie tylko, na eksploracji Jaskini Śnieżnej, gdyż dostępu do Jaskini Nad Kotlinami skutecznie bronili „Zakopiańczycy”, chcąc zostać odkrywcami połączenia obu jaskiń. Zdjęcie (0c) przedstawia stan systemu korytarzy i studni Jaskini Nad Kotlinami w roku 1968, kiedy prawie pewne już było przekonanie, że znalezienie połączenia między jaskiniami to kwestia krótkiego czasu. W pażdzierniku i listopadzie 1967 Tino brał udział w eksploracji Kotlin do -325m (górny otwór Setki).
W kwietniu 1968 kontynuowaliśmy poszukiwania Nad Kotlinami z bazy na Przysłopie. Gdy dotarliśmy do Setki Heniek Natkaniec wypatrzył po lewej stronie tzw. Gliwickie Obejscie początku Setki do – 375m. Byliśmy pewni faktycznego połączenia ze Śnieżną (co wykazano już w maju), ale brak sprzętu nie pozwolił na na udokumentowanie tego połaczenia. Na domiar złego brak liny był zawiniony; została zostawiona na tyle wysoko, że nie było już czasu na ponowienie akcji.
Mieliśmy dwie główne bazy wypadowe do obu jaskiń. Jedna, na Przysłopie Miętusim (1189m n.p.m.), na Polanie Miętusiej, pod przełęczą pomiędzy Doliną Kościeliską i Doliną Małej Łąki (zdj.1a). W „naszych czasach” stało tam drewniane schronisko (nazywaliśmy go „u Ptosia”), pięknie położone pod Zawiesistą Turnią (zdj.1b), z przestronnym tarasem i rozległym otoczeniem (zdj.1c i 1d). Również wewnątrz było dosyć miejsca do balowania (zdj.1e). Całkiem wygodną, drugą bazą był szałas w Dolinie Małej Łąki (zdj.2a i 2b). Stąd krótsze, niż z Przysłopu, było dojście do obu jaskiń.
Wracając jednak do Jaskini Śnieżnej – wchodziło się do niej przez wąski otwór, za to wysoki na ok. 2 metry. Ponieważ wejście jest na wysokości 1701m, to wczesną wiosną, kiedy to jaskinia była przez nas najczęściej odwiedzana, jej otwór był zwykle zakryty śniegiem. Łopata śnieżna, oprócz lin, haków i drabinek, była dlatego konieczną częścią ekwipunku. Wyjazdy w terminach kiedy istniała pewność braku zasypania otworu śniegiem były ryzykowne dlatego, że należało się wtedy obawiać zbyt dużej ilości wody w jaskini.
Pierwsze wejście klubowe (zimą 65/66) bazowało na wyciagarce pożyczonej od „Taty” Winiarskiego, tzw. kozy jako zabezpieczenie odwrotu w Wielkiej Studni. Na zdj.3 obsługuje ją Heniek Natkaniec. Wyprawa miała dość dramatyczny finał. Gdybyśmy zostali ze trzy godziny dłuzej to mogła skończyć się tragicznie. Zamieć śnieżna spowodowała gwałtowne zasypywanie korytarza wejściowego. Po zdjagnozowaniu zagrożenia postanowiliśmy pozostawić kozę oraz część sprzętu i gołymi rękami zrzucajac śnieg pod siebie przebijaliśmy się przez około czterdziesci metrów przez tunel śnieżny, który u wylotu nie miał już więcej niż 30 cm średnicy. Około 1 w nocy opuszczaliśmy jaskinię, która w rezultacie tej zamieci była niedostępna aż do sierpnia.
Za wejściowym otworem jaskini rozpoczynał się w opadający korytarz, przechodzący w Lodospad. Po około 50 metrach wchodziło się do obszernej Salki, na środku której znajdował się wlot do Wielkiej Studni, głębokiej na prawie 70 metrów. Nad Wielką Studnią zamontowana była (choć nie wiem czy na stałe) wyciągarka (zdj.3) służąca raczej do transportu sprzętu. Do Studni zjeżdżało się na linie; również przy użyciu liny trzeba było, prusikując, wyciągnąć się na wierzch Studni. Oj, często po wielu godzinach spędzonych w jaskini nie było to łatwe. Miejscem biwakowania podczas eksploracji Śnieżnej był wylot korytarza na poziomie -280m, nazwany z czasem Pierwszym Biwakiem. Miejsce dosyć optymalne choćby dlatego, że był tu dostęp do wody płynącej korytarzem, który chyba dlatego nazwano Wodociągiem.
I tu kończy się moja pamięć topografii Śnieżnej. Coś mi się wydaje, że poza bliskim otoczeniem Pierwszego Biwaku nie miałem okazji poznać dalszych partii tej jaskini.
Wspominając Jaskinię Śnieżną – Jaskinię Nad Kotlinami nasuwa się (niestety) smutna refleksja związana z osobą naszego kolegi – Witka Szywały (zdj.4). Eksplorację tych jaskiń Witek przypłacił życiem. W maju 1970 roku, w Jaskini Nad Kotlinami, Witek zmarł na linie, z wyczerpania. Pierwszą osobą która zawiadomiła o wypadku był uczestniczący w tym wejściu do jaskini, również nasz klubowy kolega, Adam Nikodem. Adam jakimś nadludzkim wysiłkiem był w stanie samotnie wyjść z jaskini i zawiadomić o krytycznej sytuacji w jaskini. Niestety z powodu trudnych warunków w Jaskini (duży przybór wody) ciało Witka na powierzchnię udało się wydobyć dopiero po 2 miesiącach. Studnię, w której wisząc na linie zmarł Witek, nazwano Studnią Szywały.

Na zdjęciach poniżej: Christian Parma ("Tino") po lewej, Henryk Natkaniec obsługuje wyciągarkę nad Wielką studnią

1968 - Alpy Julijskie

 Przypomnieć nasz wyjazd sprzed pięćdziesięciu lat, wtedy pewnie nazwany “wyprawą”, w wymarzone - odkąd tylko zaczęliśmy się wspinać - ALPY, nie jest zadaniem łatwym. Dzisiaj, kiedy znikają granice a studenci, jakimi wtedy byliśmy, podróżują w najdalsze i najdziksze zakątki świata, wyliczanie z ocalonego przez Czeska Wronę sprawozdania wejść na kilka szczytów otaczających Dolinę Planicy jest trochę pretensjonalne, zwłaszcza w kategoriach osiągnięć sportowych czy organizacyjnych. Wspinaczka na szczyty Jalovca, Mojstrovki czy Triglava, w większości niezbyt trudnymi drogami, których przejście zajmowało nam wtedy kilka godzin albo cały dzień, i z  których jakże byliśmy dumni, jest dziś możliwa dla wielu dziesiątek (jeśli nie setek) turystów dziennie, dzięki mnożącym się jak grzyby po deszczu “żelaznym drogom” i rozwojowi różnych nowych form turystyki wysokogórskiej. Dla uczestników tamtego wyjazdu, a dla mnie w szczególności, nasz dwutygodniowy pobyt w Alpach Julijskich jesienią 1968 roku, został w pamięci jako jedna z pierwszych przygód, dzięki którym rosła nasza pasja do gór.
(autor notatki: Wiktor Żymła)

1972 - Barazdalas

Rejon: Słowacki Kras, Silicka Planina
Termin: 29-04-1972 do 07-05-1972
Uczestnicy: Irena Sałaciak, Jerzy Dworak, Stanisław Gębala, Jerzy Gottwald, Eugeniusz Jędrysik i Janusz Pająk.

Andrzej Galant (kierownik) pamięta:
Z wyjazdu przypominam sobie dokładnie wejście do Barazdalas. Była z nami Irenka Sałaciak która niesamowicie parła do dołu, oraz trochę schorowanego Jurka Gottwalda, który uprosił mnie by móc jako pierwszy wyjść na powierzchnię. I tak się stało. Czekając, zmęczony zasnąłem. Po kilku godzinach któryś z was mnie zbudził, że Jurek nie umie zrzucić liny. Rzeczywiście, studnia ma 35 m wysokości i próg mniej więcej w jej połowie. Lina bez przerwy zatrzymywała się na tym załamaniu progu. No ale wreszcie wylądowała na dole. Autostopowiczki, które zabraliśmy na samochód odpowiedziały na nasze zaczepki: „dajte se pozur, my som temperamentne Koszyczanki”. Jechaliśmy na pace ciężarówki do Zadielskiej Doliny, która jest prawie kopią doliny Kobylańskiej, może nieco większa. Pamietam że zrobiła na nas wrażenie, jak i cały wyjazd i serdeczność Słowaków, którzy chcieli pokazać nam jak najwięcej, nie tylko z krasu i jaskiń.

To odgrażanie się "temperamentnych Koszyczanek" brzmiało po polsku zabawnie i rozbawiło nas. Większość z nas pamięta te słowa do dziś:). Dziewczyny wkrótce nas opuściły, bo wysiadły. Została nam nasza Irenka i to było ważne. Przypomina mi się ponadto, że wyjazd ten zorganizowany został na zaproszenie Klubu speleologicznego z Rožňavy. Niektórzy z jego członków byli również z nami w 1973 na Węgrzech. Czy ma ktoś jakieś ślady tych kontaktów?
(Autor dopisku: Jerzy Dworak)

1976 - Gouffre Berger i Grotta di Monte Cucco

W wyprawie zorganizowanej przez Janusza Śmiałka wziął udział Jerzy Dworak, jako członek AKG Gliwice. Był to ostatni znany akcent związany z działalnością jaskiniową i górską naszego Klubu jego historii.